Köpeklerde lenfoma, lenfosit ismi verilen beyaz kan hücrelerinden kaynaklanan kanser türleri içerisinde yer alır. Bu hastalık genelde köpeklerde en sık görülen tümörler arasındadır. Vücudun neresinde başladığı, tedavi süreci açısından son derece önemlidir; çünkü bulunduğu yere göre farklı gruplara ayrılmaktadır.
En yaygın olanı multisentrik lenfomadır ve yaklaşık %80–85 oranında görülür. Dışarıdan lenf düğümlerinin şişmesi ile kendini belli eder. Sindirim sistemini etkileyen alimenter tür ise daha çok ishal ve kilo kaybı gibi belirtilerle kendini göstermektedir. Bir diğer tür olan mediastinal lenfoma, göğüs boşluğunda yer alan lenf dokularını etkiler; nefes darlığı ve öksürük gibi semptomlara neden olabilir. Ekstranodal lenfoma ise böbrek, deri, göz veya sinir sistemi gibi lenf düğümleri dışındaki dokuları tutan türdür.
İçindekiler
Kaynak: Olayinka, J. T., Nagarkar, A., Ma, D. J., et al. (2023). “Cathepsin W, T-cell receptor-associated transmembrane adapter 1, lymphotactin and killer cell lectin like receptor K1 are sensitive and specific RNA biomarkers of canine epitheliotropic lymphoma.” Frontiers in Veterinary Science, 10:1225764. doi: 10.3389/fvets.2023.1225764.
Bu görsel, ‘büyük taklitçi’ olarak da bilinen kutanöz lenfomanın (epiteliyotropik lenfoma) köpeklerde ne kadar farklı şekillerde ortaya çıkabileceğini göstermektedir.
(A) Şiddetli kabuklanma ve pullanma ile birlikte yaygın tüy dökülmesi.
(B) Sırtta bölgesel tüy kaybı, kızarıklık ve kalınlaşmış deri plakları.
(C, D, F) Burun ve ağız çevresinde (mukokutanöz bölge) renk kaybı (depigmentasyon), burun dokusunun pütürlü yapısının silinmesi ve kızarıklık. Bu görünüm sıklıkla otoimmün hastalıklarla karıştırılabilir.
(G) Pati tabanlarında (pedal) ülserleşme ve kabuklanma.
(H) Belirgin bir tüy dökülmesi olmaksızın vücudun çeşitli yerlerinde kızarıklık ve kabuklu lezyonlar.
Not: Hastalığın klinik görünümü köpek ırkına göre değişiklik göstermez; her ırkta bu belirtilerden biri veya birkaçı görülebilir.
Köpeklerde Lenfoma Hastalığının Belirtileri Nelerdir?
Köpeklerde görülen kanser türleri içerisinde lenfoma son derece yaygın rastlanan sorunlardan biridir. Bazı belirtiler ortak olsa da lenfomanın bulunduğu yere göre farklı semptomlar ortaya çıkabilmektedir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Lenf bezlerinde büyüme (En yaygın belirtidir).
- Halsizlik ve çabuk yorulma.
- İştah azalması ve kilo kaybı.
- Ateş ve soluk diş etleri.
- Kusma, ishal ve karın şişliği.
- Nefes darlığı, öksürük ve egzersiz intoleransı.
- Deri lenfomasında ciltte kızarıklık, kabuklanma ve iyileşmeyen yaralar.
Lenf bezlerinde büyüme çoğu zaman ağrısız şekilde gelişir. Bu nedenle birçok köpek sahibi durumu geç fark edebilir. Erken tanı, tedavi başarısı ve yaşam süresi açısından büyük önem taşır. Şişlik fark edilmesi durumunda veteriner hekime başvurulması gerekmektedir.
Köpeklerde Lenfoma Evreleri
Evreleme, hastalığın vücuda ne ölçüde yayıldığını değerlendirmek ve tedavi planını oluşturmak için kritiktir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından tanımlanan evreler şunlardır:
Evre I: Tek bir lenf bezinin ya da tek bir lenfoid organın tutulduğu evredir. Prognozu (iyileşme beklentisi) diğer evrelere göre daha iyidir.
Evre II: Aynı bölgede birden fazla lenf bezinin tutulduğu evredir. Yayılım sınırlıdır (örneğin sadece boyun bölgesi).
Evre III: Lenf bezlerinde yaygın büyüme görülür. Boyun, kasık ve koltuk altı gibi birçok bölgede tutulum vardır. En sık tanı konulan evredir.
Evre IV: Lenf bezlerine ek olarak karaciğer ve/veya dalak tutulumu görülür. Halsizlik ve karın şişliği bu evrede daha belirgindir.
Evre V: Hastalık kemik iliği, kan ve lenfoid olmayan organlara yayılmıştır. En ileri evre olarak kabul edilir.
Ayrıca veteriner hekimler bu evrelemeye ek olarak köpeğin klinik durumuna göre alt evreler belirler:
- Alt evre “a”: Klinik belirti yoktur.
- Alt evre “b”: Ateş, kilo kaybı, halsizlik gibi belirgin hastalık belirtileri vardır.
Köpeklerde Lenfoma Neden Olur?
Kesin bir neden çoğu zaman belirlenemese de bazı risk faktörleri tanımlanmıştır. Genetik yatkınlık önemli faktörlerden biridir; Golden Retriever, Boxer, Labrador Retriever ve Alman Çoban Köpeği gibi ırklarda daha sık görülmektedir. Bunun yanı sıra bağışıklık sisteminin zayıflaması, tarımsal ilaçlar ve endüstriyel kirlilik gibi çevresel faktörler de riskler arasında yer almaktadır.
Köpeklerde Lenfoma Tedavisi
Tedavi, hastalığın evresine ve köpeğin genel sağlık durumuna göre değişiklik gösterir.
- Kemoterapi Uygulaması Lenfoma, kemoterapiye genellikle iyi yanıt veren kanser türlerinden biridir. Hastaların büyük bir kısmında “remisyon”, yani hastalığın geçici olarak kontrol altına alınması sağlanabilmektedir. Tam kür nadir olsa da yaşam süresini uzatabilir.
- Kortizon Desteği Kortizon, lenf bezlerinde geçici küçülme sağlayabilir. Ancak kemoterapi öncesinde kontrolsüz kortizon kullanımı, tedaviye yanıtı olumsuz etkileyebileceğinden mutlaka veteriner hekim kontrolünde uygulanmalıdır.
- Radyoterapi ve Palyatif Bakım Radyoterapi, lokalize lenfoma türlerinde tercih edilebilir. Tedavinin mümkün olmadığı durumlarda ise ağrının azaltılması ve yaşam kalitesinin korunması amacıyla palyatif bakım uygulanır.
Tedavi kararında lenfomanın evresi, alt evresi (a veya b) ve köpeğin yaşı dikkate alınmalıdır.
